شهریور ۶, ۱۳۹۵ admin1 0دیدگاه

در این حالت دو دسته تقسیم بندی اصلی وجود دارد که شامل:

Seddon(1943) که صدمات را از کمترین به بیشترین به سه دسته Neuropraxia،Axonotmesis، Neurotmesis تقسیم می نماید.
Sunderland(1987) که صدمات را از کمترین به بیشترین به ۵ دسته تقسیم می نماید.
۲۰

۵ درجه طبقه بندی صدمات عصبی برمبنای تقسیم بندیsunderland
درجه۱: صدمه به اکسون و لایه های حفاظتی وجود ندارد. ایسکمی اپی نورال علت احتمالی انسداد هدایتی و بهبودی کامل است.
درجه۲: اکسون صدمه دیده ولی انقطاع درغلاف اندونوریوم، پری نوریوم، اپی نوریوم وجود ندارد. بهبودی معمولا رضایت بخش است.
درجه۳: اکسون صدمه دیده+ انقطاع در غلاف اندونوریوم ولی پری نوریوم و اپی نوریوم سالم است بهبودی در برخی موارد کامل است.
درجه۴: انقطاع اکسون+ اندونوریوم+ پری نوریوم ولی تدوام اپی نوریوم وجود دارد. بهبودی بسیار ضعیف است.
درجه۵: انقطاع کامل در تمام لایه ها، عدم امکان بهبودی و جراحی میکروسکوپی توصیه می شود.
انطباق دو دسته بندی فوق و اهمیت بالینی آن به قرار زیر است:

Neuroparxia(seddon)که معادل است با ضایعه درجه اولSunderland . مشخصات این حداقل صدمه عبارتست از ایجاد انسداد هدایتی (Conduction block) که معمولا بهبودی سریع و کامل رخ می دهد. در این حالت دژ نراسیون اکسون وجود ندارد. همان طور که بیان شد این حالت با درجه اول طبقه بندی Sunderland تطابق دارد که البته در این طبقه بندی خود به سه زیر گروه ( type 1 تا ۳) تقسیم می گردد:
در type 1(که نتیجه دستکاری تنه عصبی، کشیدگی خفیف یا فشردگی ملایم عصب مانند آنچه که حداقل در ساژیتال اسپیلت مندیبل رخ می دهد)؛ علت انسداد هدایتی احتمالا ناشی از انقطاع در خونرسانی اپی نورال است، ولی در این حالت دژنرسانس اکسون یا از بین رفتن میلین وجود ندارد و بهبودی کامل حتی طی ۲۴ ساعت ممکن است رخ دهد (متعاقب بازگشت طبیعی جریان خون).

در type2میزان تراما شدیدتر بوده و عروق اندونورال را تحت تاثیر قرار می دهد. در این حالت ادم داخل فاسیکولر ایجاد شده و بهبودی انسداد هدایتی می تواند طی هفت روز رخ دهد (با بهبودی تورم داخل فاسیکولی)

در type 3 که دستکاری عصب (کشیدگی یا فشردگی) بیشتر است، دمیلینه شدن می تواند رخ دهد و بهبودی طی ۱ تا ۲ ماه طول می کشد. پاسخ سایکوفیزیکال به انواع صدمات فوق پارستزی بوده و جراحی میکروسکوپی (میکروسرجری) مورد ندارد مگر آنکه تحریک خارج عصبی وجود داشته باشد.

(seddon) Axonotmesis که معادل درجه دوم در تقسیم بندی sunderland بوده، در این حالت صدمه به اکسون همراه دژنراسیون و رژنراسیون وجود دارد. به دلیل شدت کشیدگی یا فشردگی و ایجاد ایسکمی شدید و ادم داخل فاسیکولی، از بین رفتن میلین بروز می کند. البته اگرچه اکسون صدمه دیده است ولی انقطاع در غلاف اندونوریوم، پری نوریوم یا اپی نوریوم وجود ندارد.
معمولا بهبودی نسبی طی ۲ تا ۴ ماه و کامل تر طی ۸ تا ۱۰ ماه و حتی تا ۱۲ ماه طول می کشد (علائم اولیه بازگشت عملکرد عصب باید طی ۲ تا ۴ ماه رخ دهد تا امیدواری به بهبود بیشتر وجود داشته باشد.)

پاسخ سایکوفیزیکال با این نوع صدمه انستزی، Tinelʼs sign مثبت می باشد و متعاقب بهبودی نسبی انستزی به سمت پارستزی متمایل می گردد. (توضیح آنکه Tinelʼs sign عبارتست از ایجاد درد تیز مشابه شوک الکتریکی با ضربه آهسته یا Tapping مستقیم روی اکسون که در نوروما معمولا این علامت مثبت می شود).

در این حالت یعنی صدمه درجه دوم sunderland هم جراحی میکروسکوپی (میکروسرجری) مورد ندارد مگر تحریکات خارجی روی عصب وجود داشته باشد.

Neurotmesis (suddon) که معادل است با درجه سوم و چهارم و پنجم تقسیم بندی sunderland که در واقع شدیدترین نوع صدمه است. در این حالت انقطاع شدید در بافت های همبندی اطراف تنه عصبی رخ می دهد و نه تنها اکسون صدمه دیده بلکه انقطاع غلاف اندونورال نیز وجود دارد ولی پری نوریوم و اپی نوریوم دست نخورده است (صدمه درجه سوم). در این حالت یعنی صدمه درجه سوم sunderlandعلائم اولیه بهبودی طی ۲ تا ۵ ماه مشاهده و در مدت ۱۰ ماه بهبودی بیشتری ایجاد می گردد ولی معمولا بهبودی کامل رخ نمی دهد. فیبروز اندونورال از رژنراسیون کامل و در جهت درست اکسون جلوگیری می کند و در این حالت احتمال ایجاد نورومای داخل فاسیکولی وجود دارد.
در صدمه نوع چهارم sunderland که شامل صدمات ناشی از کشیدگی، فشردگی و صدمات ناشی از تزریق، صدمات شیمیایی به تنه عصبی که می توانند اثرات سوء غیر قابل بازگشت ایجاد کنند (مانند بی حسی موضعی، آنتی بیوتیکها، اژنول و پارافرمالیدها که در بسیاری از مواد پر کننده کانال وجود دارد). در صدمه درجه چهارم انقطاع در اکسون، اندونوریوم و پری نوریوم، ولی با حفظ تداوم اپی نوریوم وجود دارد. احتمال بهبودی در این حالت بسیار ضعیف و احتمال ایجاد نوروما بالا می باشد.

در صدمه درجه پنجم sunderland که شدیدترین نوع است، انقطاع کامل تنه عصبی وجود دارد و حتی می تواند همراه از بین رفتن مقداری از بافت نیز باشد. صدمه شامل انقطاع اکسون، اندونوریوم، و پری نوریوم و اپی نوریوم است. احتمال بهبودی در صدمه درجه پنجم تقریبا غیرممکن و احتمال بروز نوروما یا Amputation (stump) Neuroma وجود دارد.

۵۰

پاسخ سایکوفیزیولوژیک به این صدمه انستزی فوری است که با مثبت شدن علامت Tinel، پارستزی و علائمی چون Hyperalgesiaˏ Hyperpathiaˏ allodynia و نیز درد با واسطه سمپاتیک sympathetic Mediated Pain = SMPهمراه و به شکل درد مزمن باقی بماند. تجویز جراحی میکروسکپی عصبی (میکرو نورو سرجری) در این حالت یعنی Neurotmesis (suddon) که معادل درجه ۳ و ۴ و ۵ sunderland است توصیه می گردد. توضیح این نکته ضروری است که امروزه ایجاد نورومای نوع Neuroma-in-continuityرا به عنوان صدمه درجه۶ Saunderland تقسیم بندی می نمایند.

دکتر علیرضا جهانگیرنیا
متخصص جراحی دهان و فک و صورت
فلوشیپ جراحی های پیشرفته سینوس های پارانازال
فلوشیپ لیزر از دانشگاه آخن آلمان
Master ایمپلنت های دندانی از نیوجرسی امریکا

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *